Thẻ giao tiếp khẩn cấp: trẻ không nói được báo đau bằng cách nào?
Trả lời nhanh
Thẻ giao tiếp khẩn cấp là bộ thẻ cơ bản giúp trẻ không nói được hoặc khó nói khi căng thẳng có thể báo ngay cơn đau, nỗi sợ, nhu cầu đi vệ sinh và lời cầu cứu. Một bộ thường có các thẻ có, không, giúp đỡ, nước, đi vệ sinh, ốm, đau, đau nhức, sợ hãi và dừng lại. Các thẻ này cần được dạy lúc trẻ bình tĩnh và đặt ở nơi trẻ luôn với tới được.
Lưu ý hữu ích: Khi nhu cầu của trẻ gặp khó khăn trong giao tiếp được hiểu và đáp ứng nhanh chóng, các cơn bùng phát giận dữ và khó khăn điều hòa cảm xúc có thể giảm bớt.
Vì sao cần một bộ thẻ khẩn cấp riêng?
Ngay cả trẻ biết nói đôi khi cũng không nói được khi đau, sợ hãi hoặc quá tải giác quan. Với trẻ vốn hạn chế lời nói, tình huống còn khó khăn hơn: trẻ đau đớn nhưng không nói ra được có thể khóc, tự làm đau mình hoặc khép kín hoàn toàn. Người xung quanh dễ nhầm hành vi này là "khó tính" hay "nhõng nhẽo". Thẻ khẩn cấp giúp những thông điệp tối quan trọng luôn được truyền đi bất kể hoàn cảnh.
Bộ thẻ khẩn cấp nên có những thẻ nào?
| Thẻ | Dùng khi nào? |
|---|---|
| Có / Không | Câu trả lời cơ bản nhất cho mọi câu hỏi |
| Giúp đỡ | Khi không tự làm được, bị lạc, sợ hãi |
| Nước | Khi khát nước |
| Đi vệ sinh, Muốn đi tiểu, Muốn đi tiêu | Khi có nhu cầu vệ sinh |
| Ốm / Mệt | Khi thấy người không khỏe |
| Đau, Đau nhức | Khi bị đau hoặc bị thương ở chỗ nào đó |
| Sợ hãi | Khi sợ, lo lắng bất an |
| Dừng lại, Đủ rồi, Đừng đi | Khi muốn dừng một việc, muốn ai đó ở lại bên mình |
Nếu muốn đi thêm một bước, bạn hãy đặt thêm một sơ đồ cơ thể đơn giản bên cạnh thẻ "đau nhức": đầu, tai, răng, bụng, tay, chân. Trẻ có thể chỉ vào chỗ đang đau.
Cách dạy thẻ giao tiếp khẩn cấp
- Dạy vào lúc bình tĩnh. Lúc khủng hoảng không phải thời điểm dạy học. Hãy giới thiệu thẻ trong lúc chơi, gắn với những nhu cầu thật nhưng nhỏ nhẹ.
- Nắm bắt tình huống thật. Khi trẻ khát, làm mẫu với thẻ "nước"; khi đi vệ sinh, chạm vào thẻ "đi vệ sinh".
- Đóng vai. Búp bê bị "đau bụng"; bạn chạm vào thẻ "đau nhức" và dỗ dành búp bê.
- Phản hồi ngay mỗi lần trẻ dùng. Thẻ "giúp đỡ" lần nào cũng phải mang lại sự trợ giúp. Trẻ cần tin rằng thẻ có tác dụng.
- Để ở nơi dễ với. Thẻ không nên cất trong túi mà cần nằm ngay trong tầm tay của trẻ.
Ở bệnh viện, trường học và khi đi xa
- Bệnh viện và nha khoa: nói trước với nhân viên y tế rằng con bạn giao tiếp bằng thẻ. Cho xem trước thẻ "đau nhức" và "dừng lại" trước khi làm thủ thuật.
- Trường học: gửi cho giáo viên một bản sao các thẻ này hoặc nhờ cô/thầy dùng cùng ứng dụng.
- Khi đi xa: phòng trường hợp điện thoại hết pin, hãy mang theo bản in của những thẻ quan trọng nhất.
Thẻ khẩn cấp trên Talk with Ewa
Trên Talk with Ewa, các thẻ Có, Không, Giúp đỡ, Nước, Đi vệ sinh, Muốn đi tiểu, Muốn đi tiêu, Ốm, Đau, Đau nhức, Sợ hãi, Dừng lại, Đủ rồi và Đừng đi được đánh dấu bằng biểu tượng trái tim xanh, luôn miễn phí và vẫn phát âm ngay cả khi số dư xu bằng 0. Việc một đứa trẻ nói được cơn đau, nỗi sợ hay nhu cầu đi vệ sinh không nên phụ thuộc vào bất kỳ điều kiện nào; lưu ý rằng hiện tại Talk with Ewa mới hỗ trợ tiếng Thổ Nhĩ Kỳ và tiếng Anh, và bạn luôn có thể dùng một giọng đọc đúng ngôn ngữ của con mình.
Lưu ý quan trọng
Thẻ giao tiếp và ứng dụng không thay thế dịch vụ cấp cứu y tế. Nếu con có dấu hiệu bệnh đột ngột hoặc chấn thương, hãy gọi cấp cứu ngay (tại Việt Nam gọi 115).
Câu hỏi thường gặp
Trẻ không nói được diễn tả cơn đau thế nào?
Các thẻ như đau, đau nhức, ốm cùng sơ đồ cơ thể đơn giản giúp trẻ chỉ ra cơn đau và vị trí đau. Thẻ cần được dạy lúc bình tĩnh và luôn sẵn sàng trong tầm tay. Sự thay đổi hành vi cũng có thể là dấu hiệu đau; khi nghi ngờ, hãy đưa trẻ đi khám chuyên khoa.
Nên để thẻ giao tiếp khẩn cấp ở đâu?
Ở những nơi trẻ luôn dễ lấy: trên tủ lạnh, mặt ngoài cặp sách, trên xe lăn hoặc ngay màn hình chính của điện thoại, máy tính bảng. Một bản in dự phòng luôn rất hữu ích.
Dạy thẻ khẩn cấp cho trẻ từ mấy tuổi?
Không giới hạn độ tuổi. Ngay từ khi trẻ bắt đầu giao tiếp qua hình ảnh, bạn có thể giới thiệu các thẻ khẩn cấp cơ bản nhất (giúp đỡ, nước, đi vệ sinh, đau nhức).
Khi con đang bùng phát giận dữ thì dùng thẻ khẩn cấp ra sao?
Trong cơn khủng hoảng cao điểm, trẻ có thể chưa dùng được thẻ. Hãy dùng thẻ khi trẻ bình tĩnh hoặc trước khi cơn bùng phát bắt đầu, ngay lúc bạn nhận ra nhu cầu của con. Lúc đang khủng hoảng, ưu tiên hàng đầu là giữ an toàn và giúp trẻ dịu lại.
Có cần mang thẻ giao tiếp khẩn cấp khi ra khỏi nhà không?
Có. Ở môi trường lạ, trẻ dễ gặp nhiều căng thẳng về giác quan và giao tiếp hơn. Bạn nên luôn mang theo bản trên điện thoại hoặc bản in bỏ túi của những thẻ khẩn cấp hay dùng nhất.
Nguồn tham khảo
- Tài liệu gia đình của ASHA: Augmentative and Alternative Communication (AAC)
- Romski và Sevcik (2005). Augmentative communication and early intervention: Myths and realities. Infants & Young Children, 18(3), 174-185
Bài viết mang tính chất tham khảo thông tin; không thay thế chẩn đoán hay đánh giá của chuyên gia.