Vertragen beeldkaarten en spraak-AAC de spraakontwikkeling?
Kort antwoord
Nee. Overzichtsstudies laten zien dat ondersteunende en alternatieve communicatie (AAC), zoals beeldkaarten en sprekende AAC-apps, de spraakontwikkeling niet vertraagt en dat bij een flink deel van de onderzochte kinderen de spraak juist toeneemt. AAC laat een kind ervaren dat communicatie werkt en laat het woord bij elke tik horen; zodra spreken lukt, kiezen kinderen meestal de snelste weg: praten. Houd er rekening mee dat de kaarten en stem in de Talk with Ewa-app momenteel alleen in het Turks en Engels beschikbaar zijn.
Goed om te weten: Wetenschappelijke overzichtsstudies tonen aan dat het gebruik van AAC de spraakontwikkeling niet belemmert, maar juist de taalbasis ondersteunt die nodig is om te gaan spreken.
De grootste zorg van ouders
De zorg "als mijn kind iets kan vragen met een kaart, probeert het nooit meer te praten" komt heel vaak voor en is volkomen begrijpelijk. Jarenlang is hier ook onder deskundigen over gediscussieerd. Inmiddels is er veel onderzoek naar deze vraag gedaan en het beeld is vrij helder.
Wat zegt wetenschappelijk onderzoek?
Een van de meest aangehaalde overzichtsstudies op dit gebied verscheen in 2006 van Millar, Light en Schlosser. De onderzoekers bekeken studies naar het effect van AAC-interventie op spraak bij mensen met een ontwikkelingsachterstand of verstandelijke beperking. De uitkomst: in geen enkele onderzochte studie nam de spraak af door AAC; bij een aanzienlijk deel van de deelnemers nam de spraak toe en bij de anderen bleef het gelijk.
Romski en Sevcik (2005) gingen ook in op veelgehoorde misvattingen over AAC bij vroege interventie en lieten zien dat ideeën als "AAC is een laatste redmiddel", "AAC belemmert de spraak" en "een kind moet eerst bepaalde vaardigheden beheersen" niet door onderzoek worden gesteund. Ook de American Speech-Language-Hearing Association (ASHA) beschrijft AAC in ouderinformatie als hulpmiddelen die de communicatie ondersteunen terwijl een kind aan zijn spraak werkt.
Waarom kan AAC spraak juist ondersteunen?
- Het woord horen: in een sprekende app spreekt elke tik het woord even duidelijk uit. Een kind hoort hetzelfde woord honderden keren op een voorspelbare manier.
- Minder druk: een kind dat onder druk wordt gezet om te praten kan gespannen raken. Een kind dat zich op een andere manier duidelijk kan maken ontspant, en een ontspannen kind probeert vaker klanken te maken.
- Ervaren dat communicatie werkt: een kind dat op een kaart tikt en krijgt waar het om vraagt, merkt hoe krachtig communicatie is. Dat vergroot de motivatie voor elke vorm van communicatie, inclusief spreken.
- Zinsopbouw: een kind dat kaarten op een rij zet om een zin te maken, oefent met het combineren van woorden.
Een realistische verwachting
AAC is geen "spreekmethode" en geen enkele app kan garanderen dat een kind gaat praten. Sommige kinderen gaan na verloop van tijd meer spreken, andere blijven spreken en AAC naast elkaar gebruiken, en voor weer anderen wordt AAC de belangrijkste manier om te communiceren. In alle drie de situaties is het kind de winnaar: omdat het kan communiceren. Binnen de Talk with Ewa-app zijn de kaarten en de stem op dit moment alleen in het Turks en Engels beschikbaar.
Hoe gebruik je het om spraak te ondersteunen?
- Spreek het woord zelf ook hardop uit wanneer je de kaart gebruikt.
- Herhaal het woord zodra je kind op de kaart tikt en breid het een klein beetje uit: "Drinken! Koude melk."
- Reageer net zo blij als je kind een klank of woord probeert.
- Maak praten geen voorwaarde om iets te krijgen; reageer eerst op het verzoek.
- Bepaal de doelen samen met een logopedist.
Veelgestelde vragen
Wordt mijn kind lui als het kaarten gebruikt?
Onderzoek laat geen bewijs zien dat dit gebeurt. Zodra praten voor een kind sneller en makkelijker wordt, kiezen kinderen meestal voor spreken. Tot dat moment zorgen kaarten ervoor dat het contact niet stokt.
Wanneer moeten we met AAC beginnen?
Deskundigen raden af om te wachten met AAC "om te kijken of de spraak vanzelf op gang komt". Als een kind moeite heeft met spreken, kan AAC vroeg worden ingezet en samengaan met logopedie.
Moeten we stoppen met AAC zodra ons kind begint te praten?
Die keuze maakt een kind in de praktijk zelf. Naarmate de spraak toereikend wordt, gebruiken kinderen AAC minder. Bij moeheid, spanning of in gesprek met een onbekende kan het nog een tijd van pas komen.
Schrikt een kind van de stem van een sprekende AAC-app?
Goede AAC-apps gebruiken een natuurlijke en goed verstaanbare stem in de taal van je kind. De meeste kinderen wennen snel aan de stem. Het volume in het begin laag houden en de stem eerst op rustige, fijne momenten laten horen helpt bij het wennen. Let erop dat Talk with Ewa momenteel alleen Turks en Engels spreekt.
Wat moet ik doen als mijn kind de tablet alleen voor spelletjes wil?
Het helpt om het communicatieapparaat te onderscheiden van een apparaat om mee te spelen: kies een andere hoes of kleur en gebruik de communicatie-app tijdens dagelijkse routines, zodat je kind leert dat het een hulpmiddel is om mee te communiceren.
Bronnen
- Millar, Light en Schlosser (2006). Het effect van AAC-interventie op de spraakproductie bij personen met ontwikkelingsstoornissen. Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 49(2), 248-264
- Romski en Sevcik (2005). Augmentative communication and early intervention: Myths and realities. Infants & Young Children, 18(3), 174-185
- ASHA-informatie voor gezinnen: Augmentative and Alternative Communication (AAC)
Dit artikel is bedoeld ter informatie; het stelt geen diagnose en vervangt de beoordeling door een deskundige niet.